AXIT HYALURONIC: CHỈ ĐỊNH, HIỆU QUẢ VÀ TÁC DỤNG PHỤ

Các chất làm đầy da từ axit hyaluronic được tiêm để phục hồi thể tích mô đã mất do lão hóa hoặc bệnh lý, cải thiện đường nét khuôn mặt và duy trì vẻ ngoài trẻ trung. Đây là một trong những thủ thuật được thực hiện nhiều nhất trong lĩnh vực da liễu thẩm mỹ. Các chế phẩm làm đầy da khác nhau về nồng độ axit hyaluronic, kích thước hạt, độ liên kết chéo, thời gian duy trì và khả năng gây tê. Những loại hạt lớn và mật độ cao thường được chỉ định cho tiêm sâu, trong khi loại hạt nhỏ phù hợp cho nếp nhăn nông. Chất làm đầy từ axit hyaluronic được ưa chuộng nhờ tỷ lệ dị ứng thấp, dễ tiêm, phục hồi nhanh, hiệu quả rõ rệt ngay sau thủ thuật.

Các vị trí tiêm phổ biến gồm vùng gian mày, rãnh mũi má, rãnh miệng má, môi, hố má, rãnh lệ, nếp nhăn quanh miệng và cằm.

Tiêm nội khớp axit hyaluronic cũng được ứng dụng rộng rãi, đặc biệt ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối. Đây là lựa chọn không phẫu thuật đang được nhiều bác sĩ ưu tiên trong bối cảnh hạn chế sử dụng corticosteroid kéo dài. Các chế phẩm bao gồm sodium hyaluronate, hylan polymer A và B, cùng nhiều loại hyaluronan thương mại khác.

Các chỉ định được FDA phê duyệt bao gồm:

• Tiêm nội khớp: Giảm đau cho bệnh nhân thoái hóa khớp gối mức độ nhẹ đến trung bình khi điều trị bảo tồn không còn hiệu quả. FDA chưa phê duyệt cho các khớp khác.
• Tiêm trong da: Tiêm vào lớp bì trung hoặc sâu để cải thiện nếp nhăn vùng mặt và rãnh quanh miệng. Áp dụng cho người trên 21 tuổi.
• Tiêm dưới da: Khắc phục tình trạng mất thể tích mu bàn tay và làm đầy vùng má ở người trên 21 tuổi.
• Tiêm dưới màng xương: Tăng thể tích vùng má hoặc bù đắp thể tích mất do lão hóa.
• Tiêm dưới niêm mạc môi: Tăng độ dày môi ở người trên 21 tuổi.
• Dạng bôi ngoài da: Hỗ trợ chăm sóc vết thương, loét da. Giảm triệu chứng bỏng rát, ngứa, đau do chàm, viêm da dị ứng, viêm da tiếp xúc.
• Dạng tra mắt: Hỗ trợ phẫu thuật đục thủy tinh thể, đặt thủy tinh thể nhân tạo, ghép giác mạc, phẫu thuật glôcôm và phẫu thuật võng mạc.

Các chỉ định ngoài khuyến nghị của FDA bao gồm:

• Làm giá đỡ trong tái tạo tủy răng.
• Tiêm dây thanh để điều trị hở dây thanh.
• Tiêm quanh núm vú hỗ trợ nâng núm sau phẫu thuật tái tạo vú.
• Điều trị viêm bàng quang kẽ kháng trị.

Cơ chế tác động

Axit hyaluronic là một glycosaminoglycan gồm các chuỗi lặp lại d-glucuronic acid và N-acetyl-d-glucosamine. Dạng tinh khiết của chất này có cấu trúc giống nhau ở mọi loài, do đó khả năng gây phản ứng miễn dịch rất thấp.

Axit hyaluronic hiện diện trong nhiều mô như da, mắt, mô liên kết và dịch khớp. Nhờ tính chất ưa nước mạnh, HA có khả năng hút nước, tạo độ đàn hồi, tăng thể tích và hỗ trợ cấu trúc mô. Khi lão hóa, cơ thể giảm sản xuất collagen và axit hyaluronic, làm giảm độ đàn hồi da, từ đó hình thành nếp nhăn.

Trong chất làm đầy da, các hạt axit hyaluronic được liên kết chéo giúp tăng độ bền vững và chống phân hủy. Khi chất làm đầy bị phân giải, nước sẽ thay thế dần nhưng vẫn duy trì thể tích tương đương, gọi là thoái hóa đồng thể tích. Tùy vị trí và loại sản phẩm, hiệu quả sẽ duy trì từ 4 đến 6 tháng.

Trong khớp, axit hyaluronic là thành phần chính của dịch khớp. Ở bệnh nhân thoái hóa khớp, cả nồng độ và trọng lượng phân tử đều giảm, làm giảm độ nhớt dịch khớp. Sau tiêm nội khớp, axit hyaluronic bị thải trừ trong vài giờ đến 1,5 ngày, nhưng hiệu quả lâm sàng kéo dài nhiều tháng. Hiệu quả lâu dài có thể do khả năng kích thích tế bào nội sinh sản xuất axit hyaluronic, giảm viêm và giảm cảm giác đau.

Sử dụng

Axit hyaluronic chất làm đầy được đóng sẵn dưới dạng ống tiêm với kích cỡ và nồng độ khác nhau. Trước khi tiêm, vùng da phải được làm sạch bằng dung dịch sát khuẩn. Có thể áp dụng gây tê tại chỗ, gây tê bằng kem hoặc chườm lạnh. Các kỹ thuật tiêm bao gồm chích điểm liên tiếp, luồn kim tuyến tính, tỏa quạt hoặc đan chéo tùy vùng điều trị.

Đối với tiêm nội khớp, kỹ thuật vô khuẩn tuyệt đối rất quan trọng. Nếu khớp có tràn dịch, cần hút bỏ trước khi tiêm. Sau tiêm, bệnh nhân nên tránh vận động mạnh trong 48 giờ.

Dạng bôi ngoài da được dùng sau khi làm sạch vết thương bằng nước muối sinh lý và loại bỏ mô hoại tử nếu có.

Tác dụng Phụ

Tác dụng phụ thường gặp của chất làm đầy có thể bao gồm đau, sưng, đỏ, ngứa, bầm tím. Những phản ứng này thường tự giảm trong vòng 7 ngày. Có thể hạn chế bằng cách chườm lạnh và ngưng các sản phẩm tăng nguy cơ chảy máu như aspirin, NSAID, vitamin E, dầu cá.

Các biến chứng hiếm gặp gồm nhiễm trùng, hoại tử mô, phản ứng u hạt hoặc kích hoạt herpes môi. Hoại tử mô thường do tắc mạch, cần xử trí nhanh bằng hyaluronidase.

Tiêm nội khớp axit hyaluronic nhìn chung an toàn. Khoảng 2 phần trăm bệnh nhân có thể gặp phản ứng phụ sau tiêm như sưng đau tăng nhưng sẽ tự khỏi. tình trạng dị ứng nặng như sốc phản vệ được ghi nhận nhưng rất hiếm.

Chống chỉ định

• Dị ứng với axit hyaluronic hoặc bất kỳ thành phần nào.
• Tiền sử sốc phản vệ nặng.
• Dị ứng với protein vi khuẩn gram dương (đối với sản phẩm nguồn gốc vi khuẩn).
• Nhiễm trùng tại vị trí tiêm hoặc nhiễm trùng khớp.
• Rối loạn đông máu.

Kết luận

Nhiều chuyên khoa sử dụng axit hyaluronic, từ da liễu, thẩm mỹ, phẫu thuật tạo hình đến cơ xương khớp. Việc phối hợp giữa bác sĩ, điều dưỡng và dược sĩ giúp đảm bảo quy trình an toàn, theo dõi biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.

Với chất làm đầy da, kết quả duy trì khoảng 8 đến 16 tuần, trong khi tiêm nội khớp duy trì tới 6 tháng.

Trung tâm Y khoa Pasteur Đà Lạt cung cấp dịch vụ khám và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, trong đó có các phương pháp tiêm axit hyaluronic hỗ trợ giảm đau khớp và cải thiện vận động. Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị hiện đại mang đến phác đồ cá thể hóa cho từng bệnh nhân. Liên hệ hotline 19001042 hoặc đến trực tiếp cơ sở I số 16 đường Lê Hồng Phong, phường Xuân Hương Đà Lạt và cơ sở II số 5 đường Thống Nhất, xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.

Cử nhân. Nguyễn Nhật Phúc

Theo National Institutes of Health