Xét nghiệm chức năng gan là một nhóm các xét nghiệm máu được sử dụng để kiểm tra nồng độ của một số enzyme và protein nhất định trong máu. Những xét nghiệm này giúp đánh giá tình trạng hoạt động của gan, đồng thời phát hiện các tổn thương hoặc bệnh lý liên quan đến gan.
Một số xét nghiệm trong nhóm này chỉ tập trung tìm kiếm các enzyme xuất hiện trong máu khi gan bị tổn thương hoặc mắc bệnh. Những xét nghiệm khác lại có chức năng đánh giá liệu gan có đang hoạt động đúng chức năng sinh lý bình thường hay không.
Gan là một cơ quan đảm nhiệm rất nhiều chức năng thiết yếu đối với sức khỏe con người. Gan tham gia vào quá trình tiêu hóa thức ăn, lọc các chất độc trong máu, tổng hợp protein và dự trữ năng lượng cho cơ thể.
Khi gan gặp trục trặc, người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau, từ vàng da, vàng mắt cho đến rối loạn ngôn ngữ hoặc ý thức. Trong những trường hợp này, bác sĩ thường sẽ chỉ định xét nghiệm chức năng gan để đánh giá và tìm ra nguyên nhân chính xác.
Vì sao cần làm xét nghiệm chức năng gan
Xét nghiệm chức năng gan thường được thực hiện để kiểm tra các bệnh lý về gan, chẳng hạn như viêm gan - một tình trạng khi gan bị viêm và có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Một số triệu chứng chung thường gặp của các vấn đề về gan bao gồm:
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào trong giai đoạn đầu của bệnh.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm chức năng gan nếu người bệnh thuộc nhóm có nguy cơ cao bị tổn thương hoặc mắc các bệnh lý gan. Những yếu tố nguy cơ này bao gồm:
Xét nghiệm chức năng gan cũng giúp bác sĩ theo dõi xem các bệnh lý gan có tiến triển nặng hơn hay không, đồng thời đánh giá hiệu quả của phương pháp điều trị đang áp dụng.
Các loại xét nghiệm chức năng gan và ý nghĩa
Có nhiều loại xét nghiệm chức năng gan với tên gọi khá phức tạp. Một số xét nghiệm thường được sử dụng phổ biến bao gồm:
Xét nghiệm alanine transaminase, gọi tắt là ALT.
ALT là một enzyme tham gia vào quá trình phân giải protein và chủ yếu tồn tại trong gan. Khi nồng độ alt trong máu tăng cao, đây có thể là dấu hiệu cho thấy gan đang bị tổn thương.
Xét nghiệm alkaline phosphatase, gọi tắt là ALP.
ALP là một enzyme có mặt trong gan, đường mật và xương. Nồng độ alp tăng có thể liên quan đến tổn thương gan, bệnh lý gan, tắc nghẽn đường mật hoặc bệnh lý xương.
Xét nghiệm albumin và tổng protein.
Gan sản xuất hai loại protein chính là albumin và globulin. Nồng độ albumin thấp có thể là dấu hiệu của tổn thương hoặc bệnh gan. Cần lưu ý rằng globulin cũng được sản xuất bởi hệ miễn dịch, chứ không chỉ riêng gan.
Xét nghiệm aspartate transaminase, gọi tắt là AST.
AST là một enzyme khác có trong gan. Nồng độ ast trong máu tăng cao có thể là dấu hiệu của tổn thương hoặc bệnh lý gan.
Xét nghiệm bilirubin.
Bilirubin là sản phẩm được tạo ra khi cơ thể phân hủy hồng cầu. Thông thường, gan sẽ xử lý và đào thải bilirubin ra khỏi cơ thể. Nếu nồng độ bilirubin trong máu tăng cao, người bệnh có thể bị vàng da, là dấu hiệu của tổn thương gan.
Xét nghiệm gamma glutamyltransferase, gọi tắt là GGT.
Nồng độ GGT tăng cao có thể là dấu hiệu tổn thương gan hoặc đường mật.
Xét nghiệm thời gian prothrombin, gọi tắt là Pt.
Loại xét nghiệm này giúp đo thời gian đông máu. Nếu thời gian đông máu kéo dài, đây có thể là dấu hiệu của tổn thương gan. Một số thuốc làm loãng máu như warfarin cũng có thể khiến chỉ số Pt kéo dài. Thông thường, xét nghiệm này chỉ được thực hiện sau khi đã có các kết quả xét nghiệm gan khác.
Chuẩn bị trước khi làm xét nghiệm chức năng gan
Người bệnh cần báo cho bác sĩ biết tất cả các loại thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc không kê đơn và các sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung. Bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh ngưng ăn uống từ đêm hôm trước ngày làm xét nghiệm để đảm bảo kết quả chính xác.
Quy trình thực hiện xét nghiệm chức năng gan
Bác sĩ hoặc nhân viên y tế sẽ sử dụng kim tiêm nhỏ để lấy một lượng máu từ tĩnh mạch, thường là ở vùng cánh tay gần khuỷu tay. Người bệnh có thể cảm thấy đau nhẹ hoặc châm chích khi kim được đưa vào.
Nếu gan đang bị tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định làm xét nghiệm chức năng gan nhiều lần trong vài ngày hoặc vài tuần. Việc theo dõi sự thay đổi của các chỉ số theo thời gian giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng bệnh.
Nếu xét nghiệm được thực hiện tại cơ sở y tế có phòng xét nghiệm tại chỗ, kết quả có thể có trong vòng vài giờ. Trong trường hợp mẫu máu được gửi đi nơi khác, có thể mất vài ngày để có kết quả.
Đọc và hiểu kết quả xét nghiệm chức năng gan
Phiếu kết quả xét nghiệm thường cho thấy giá trị bình thường của từng chỉ số, kèm theo kết quả của người bệnh. Cần lưu ý rằng giá trị bình thường có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm. Ngoài ra, giới tính cũng có thể ảnh hưởng đến khoảng tham chiếu của một số chỉ số.
Nếu kết quả xét nghiệm không nằm trong giới hạn bình thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác để làm rõ nguyên nhân. Chỉ riêng xét nghiệm chức năng gan không đủ để chẩn đoán xác định một bệnh lý cụ thể. Bác sĩ sẽ là người giải thích ý nghĩa kết quả và đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Nguy cơ khi thực hiện xét nghiệm chức năng gan
Xét nghiệm chức năng gan nhìn chung rất an toàn và hiếm khi gây biến chứng. Một số người có thể cảm thấy đau nhẹ hoặc bị bầm tím tại vị trí lấy máu. Nếu tình trạng này không cải thiện sau vài ngày, người bệnh nên liên hệ với bác sĩ để được tư vấn.
Trung tâm Y khoa Pasteur Đà Lạt cung cấp dịch vụ xét nghiệm chức năng gan với hệ thống trang thiết bị hiện đại và quy trình đạt chuẩn. Đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm tại trung tâm luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh lý về gan.
Hotline 19001042.
Cơ sở 1: số 16 đường Lê Hồng Phong, Phường Xuân Hương Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Cơ sở 2: số 5 đường Thống Nhất, xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.
Cử nhân. Nguyễn Nhật Phúc
Theo WebMD
HỆ THỐNG TRUNG TÂM Y KHOA PASTEUR ĐÀ LẠT
