Xét nghiệm nước tiểu, hay còn gọi là urinalysis, là một chuỗi các xét nghiệm được thực hiện trên mẫu nước tiểu của người bệnh.
Nước tiểu là sản phẩm đào thải của cơ thể sau quá trình lọc máu tại thận.
Thông qua việc phân tích nước tiểu, bác sĩ có thể phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường liên quan đến sức khỏe tổng thể, cũng như các bệnh lý tiềm ẩn.
Loại xét nghiệm này còn được gọi là phân tích nước tiểu, hoặc viết tắt là UA.
Đây là một trong những xét nghiệm cơ bản, thường được chỉ định trong thực hành lâm sàng.
Vì sao cần làm xét nghiệm nước tiểu
Xét nghiệm nước tiểu thường được chỉ định như một phần của kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe chung.
Xét nghiệm nước tiểu là một công cụ hữu ích giúp phát hiện một số bệnh lý ở giai đoạn sớm, khi triệu chứng còn chưa xuất hiện rõ ràng.
Những bệnh lý có thể được phát hiện sớm thông qua xét nghiệm nước tiểu bao gồm:
Bác sĩ cũng có thể yêu cầu xét nghiệm nước tiểu khi người bệnh chuẩn bị phẫu thuật hoặc sắp nhập viện điều trị.
Ngoài ra, xét nghiệm nước tiểu còn là một phần quan trọng trong quá trình theo dõi thai kỳ.
Trong trường hợp người bệnh có các triệu chứng nghi ngờ liên quan đến thận hoặc đường tiết niệu, xét nghiệm nước tiểu sẽ giúp xác định nguyên nhân. Các triệu chứng này có thể bao gồm đau lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, hoặc nước tiểu bất thường.
Trong những trường hợp mắc các bệnh mạn tính như bệnh thận mạn, xét nghiệm nước tiểu có thể được thực hiện định kỳ để theo dõi tiến triển bệnh theo thời gian.
Phương pháp và quy trình
Có ba phương pháp chính để phân tích nước tiểu, và trong một lần xét nghiệm, bác sĩ có thể sử dụng một hoặc cả ba phương pháp này.
Phương pháp 1: Quan sát bằng mắt thường.
Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ đánh giá màu sắc và độ trong của nước tiểu.
Nếu trong nước tiểu có máu, nước tiểu có thể có màu đỏ hoặc nâu sẫm.
Nước tiểu có nhiều bọt có thể là dấu hiệu gợi ý đến bệnh thận.
Nước tiểu đục thường liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu.
Phương pháp 2: Soi nước tiểu dưới kính hiển vi.
Cách này giúp phát hiện những thành phần quá nhỏ không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Một số thành phần không nên xuất hiện trong nước tiểu, nhưng có thể được phát hiện qua kính hiển vi, bao gồm:
Phương pháp 3: Xét nghiệm bằng que thử hóa học, hay còn gọi là dipstick test.
Một que nhựa mỏng, đã được tẩm sẵn hóa chất, sẽ được nhúng vào mẫu nước tiểu.
Các hóa chất trên que sẽ phản ứng và đổi màu nếu nồng độ các chất vượt quá mức bình thường.
Que thử nước tiểu có thể kiểm tra nhiều chỉ số quan trọng, bao gồm:
Xét nghiệm nước tiểu bằng que thử hóa học
Chuẩn bị trước khi xét nghiệm
Nếu xét nghiệm nước tiểu là loại xét nghiệm duy nhất được chỉ định, người bệnh có thể ăn uống và sinh hoạt bình thường trước khi lấy mẫu.
Tuy nhiên, một số loại thực phẩm như củ dền hoặc thực phẩm có màu nhân tạo có thể làm thay đổi màu nước tiểu. Vì vậy, người bệnh nên chú ý tránh những loại thực phẩm này trước ngày làm xét nghiệm.
Cần thông báo cho bác sĩ biết tất cả các loại thuốc đang sử dụng, bao gồm cả thuốc không kê đơn, vitamin và thực phẩm bổ sung.
Nếu người bệnh đang trong kỳ kinh nguyệt, cần báo cho bác sĩ trước khi thực hiện xét nghiệm.
Quy trình
Người bệnh có thể được yêu cầu lấy mẫu nước tiểu tại nhà và mang đến cơ sở y tế, hoặc lấy mẫu trực tiếp tại phòng khám.
Cơ sở y tế sẽ cung cấp dụng cụ chứa mẫu nước tiểu đạt tiêu chuẩn.
Cách lấy mẫu nước tiểu đúng kỹ thuật clean catch
Để đảm bảo kết quả chính xác nhất, phương pháp lấy mẫu clean catch thường được khuyến nghị.
Các bước thực hiện bao gồm:
Đối với trẻ sơ sinh, hoặc những người không thể tự lấy mẫu theo cách này, bác sĩ có thể sử dụng một ống mềm nhỏ gọi là ống thông. Ống này sẽ được đưa qua lỗ tiểu vào bàng quang để lấy nước tiểu.
Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm
Xét nghiệm nước tiểu chỉ cung cấp một phần thông tin trong việc đánh giá tình trạng sức khỏe tổng thể. Kết quả xét nghiệm có thể cho thấy các dấu hiệu cảnh báo, nhưng không phải lúc nào cũng đủ để khẳng định chẩn đoán.
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm khác, hoặc theo dõi thêm, để làm rõ nguyên nhân. Hướng xử trí tiếp theo sẽ phụ thuộc vào lý do làm xét nghiệm ban đầu.
Nếu kết quả chỉ hơi bất thường và người bệnh không có triệu chứng rõ ràng, bác sĩ có thể chưa cần can thiệp thêm. Ngược lại, nếu người bệnh đang gặp phải các bệnh về thận hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu, bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ điều trị dựa trên kết quả xét nghiệm nước tiểu.
Dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh thận
Luôn cảm thấy mệt mỏi
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải khỏi máu và đào thải qua nước tiểu. Khi thận hoạt động kém, các độc tố có thể tích tụ, gây mệt mỏi, suy nhược và giảm khả năng tập trung.
Thận còn sản xuất hormone kích thích cơ thể tạo hồng cầu. Khi số lượng hồng cầu giảm, lượng oxy cung cấp cho não và cơ sẽ không đủ.
Ngủ kém
Một số nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa tình trạng ngưng thở khi ngủ và bệnh thận mạn. Thiếu oxy kéo dài có thể làm tổn thương thận. Ngược lại, bệnh thận mạn cũng có thể làm nặng thêm tình trạng rối loạn giấc ngủ.
Ngứa da
Khi thận không đào thải được độc tố, chúng sẽ tích tụ trong máu, gây ngứa hoặc phát ban.
Rối loạn cân bằng khoáng chất lâu dài cũng có thể làm da khô và ngứa nhiều hơn.
Phù mặt và phù chân
Khi thận không đào thải natri hiệu quả, dịch sẽ tích tụ trong cơ thể.
Người bệnh có thể bị sưng tay, chân, mắt cá chân, hoặc mặt.
Protein rò rỉ qua nước tiểu cũng có thể gây bọng mắt.
Chuột rút cơ
Mất cân bằng các chất điện giải như natri, canxi hoặc kali có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ và thần kinh.
Khó thở
Bệnh thận có thể gây thiếu hormone erythropoietin, dẫn đến thiếu máu và cảm giác hụt hơi.
Ngoài ra, dịch ứ đọng trong cơ thể cũng có thể gây khó thở, đặc biệt khi nằm.
Đầu óc kém minh mẫn
Độc tố tích tụ và thiếu oxy lên não có thể gây chóng mặt, giảm trí nhớ và khó tập trung.
Chán ăn
Buồn nôn, nôn ói và rối loạn tiêu hóa có thể khiến người bệnh ăn uống kém và sụt cân.
Hơi thở có mùi
Khi chất thải không được lọc hiệu quả, tình trạng urê trong máu cao có thể gây mùi hôi miệng và vị kim loại trong miệng.
Nước tiểu có bọt, màu nâu hoặc lẫn máu
Nước tiểu nhiều bọt có thể do protein albumin tăng cao.
Nước tiểu sẫm màu, nhạt bất thường, hoặc có máu đều có thể liên quan đến bệnh thận, sỏi thận, khối u, hoặc nhiễm trùng
Trung tâm Y khoa Pasteur Đà Lạt cung cấp dịch vụ xét nghiệm nước tiểu và tầm soát bệnh thận với quy trình chuẩn xác và trang thiết bị hiện đại. Đội ngũ y bác sĩ tại trung tâm luôn sẵn sàng tư vấn, giúp phát hiện sớm và theo dõi hiệu quả các bệnh lý tiết niệu thận học.
Hotline 19001042.
Cơ sở I, số 16 đường Lê Hồng Phong, phường Xuân Hương Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Cơ sở II, số 5 đường Thống Nhất, xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.
Cử nhân. Nguyễn Nhật Phúc
Theo WebMD
HỆ THỐNG TRUNG TÂM Y KHOA PASTEUR ĐÀ LẠT
